Goroeswyr i gyd-gynhyrchu safonau newydd ar gyfer cymorth bywyd ar ôl strôc

Bydd goroeswyr strôc, eu hanwyliaid a'u gofalwyr yn ganolog i ddatblygu safonau newydd ar gyfer sut y dylid eu cefnogi gyda'u hadferiad.

Mae cyd-greu Safonau Bywyd Ar ôl Strôc cenedlaethol wedi dechrau mewn digwyddiad a gynhaliwyd gan Berfformiad a Gwella GIG Cymru a’r Gymdeithas Strôc.

Mae'r safonau'n cael eu datblygu yn dilyn adroddiadau gan oroeswyr strôc ledled Cymru eu bod yn teimlo nad ydynt yn cael eu cefnogi ac nad ydynt yn barod ar gyfer bywyd ar ôl strôc.

Yn y digwyddiad, rhannodd Mabon Ap Gwynfor AS, Gweinidog y Cabinet dros Iechyd a Gofal Cymdeithasol, brofiad personol o'i dad a ffrind gorau wedi cael strôc.

Dywedodd Gweinidog y Cabinet: “Ers blynyddoedd lawer, mae gwella o strôc wedi canolbwyntio’n briodol ar achub bywydau, gwaith ataliol gwell, diagnosis cyflymach, a mynediad at driniaethau fel thrombolysis a thrombectomi. Ond nid goroesi strôc yw diwedd y stori.   

“I filoedd o bobl ledled Cymru, mae’n ddechrau taith wahanol iawn.  Taith a all gynnwys addasu i anabledd corfforol, anawsterau cyfathrebu, blinder, heriau gwybyddol, newidiadau mewn hwyliau, dychwelyd i'r gwaith, ailadeiladu hyder, llywio perthnasoedd, neu ddod yn ofalwr dros nos. 

“Nid ysgrifennu safonau yn unig yw pwrpas y gwaith hwn. Y pwrpas yw creu gweledigaeth gyffredin ar gyfer yr hyn y dylai pawb sydd wedi’u heffeithio gan strôc yng Nghymru allu ei ddisgwyl, waeth beth fo’u hoedran, eu cefndir, neu ble rydych chi’n byw. 

“Gyda’n gilydd, mae gennym gyfle i greu rhywbeth ystyrlon. Rhywbeth sy'n adlewyrchu anghenion pobl yr effeithir arnynt gan strôc heddiw ac sy'n cefnogi cenedlaethau'r dyfodol ledled Cymru.” 

Agenda ysbrydoledig

Roedd y digwyddiad yn cynnwys amrywiaeth o sesiynau yn hwyluso trafodaethau i nodi egwyddorion allweddol bywyd ar ôl strôc sy'n bwysig i oroeswyr strôc a'u rhwydweithiau cymorth, ochr yn ochr â pherfformiad ysbrydoledig gan gôr Stroke of Harmony, a oedd yn cynnwys goroeswyr strôc, gofalwyr, anwyliaid a gweithwyr gofal iechyd proffesiynol.

Rhannodd unigolion eu profiadau o'r gefnogaeth y maent hwy a'u teuluoedd, anwyliaid a gofalwyr wedi'i derbyn yn ystod eu bywyd ar ôl strôc. Disgrifiodd un o’r rhai a aeth i’r digwyddiad y gefnogaeth annigonol a gawsant ar ôl cael eu rhyddhau o’r ysbyty fel “y sgaffaldiau’n cael eu tynnu i ffwrdd cyn i’r gwaith gael ei wneud.”

Roedd Nia yn athrawes ysgol gynradd mewn ysgol Gymraeg pan gafodd strôc yn y gwaith. Camodd ei chydweithwyr i mewn ar unwaith i'w chefnogi a'i chymryd i'r Adran Ddamweiniau ac Achosion Brys er mwyn cael gofal brys.

Profodd Nia gefnogaeth anghyson ar ôl ei strôc oherwydd y diffyg darpariaeth Gymraeg i gefnogi adsefydlu ac addasu i fywyd. Ychwanegodd hyn at yr heriau sylweddol a wynebodd yn ystod ei hadferiad.

Mae ei theulu, ei chydweithwyr a grŵp o oroeswyr strôc eraill wedi chwarae rhan allweddol wrth gefnogi ei hadferiad, yn enwedig drwy'r Gymraeg. Mae hyn wedi cynnwys defnyddio deunyddiau o’i dosbarth ysgol gynradd.

Dywedodd Nia “Gan nad oeddwn yn gallu defnyddio’r Gymraeg, roedd yn rhaid i mi weithio cymaint yn galetach i ddeall ac ymgysylltu â’r gefnogaeth a gynigiwyd ar ôl fy strôc. 

“Gwnaeth fy nheulu a’m cydweithwyr wahaniaeth mawr iawn drwy fy nghefnogi yn y ffordd orau y gallent ond roedd defnyddio’r deunyddiau o’r ysgol i ddysgu darllen eto yn peri embaras ac yn gwneud i mi sylweddoli ble roeddwn i ar fy nhaith.

“Mae strôc yn digwydd i’r rhai sy’n ei oroesi, ond mae’n bwysig cydnabod ei fod hefyd yn digwydd i’r rhai o’n cwmpas. Mae angen gwell cefnogaeth arnyn nhw hefyd, fel eu bod nhw wedi'u paratoi a'u bod yn hyderus i'n cefnogi ni yn ein bywydau ar ôl strôc, ac nad ydyn nhw'n teimlo'n ynysig nac ar eu pen eu hunain.

“Mae’r grŵp o oroeswyr strôc rydw i wedi ymuno ag ef drwy’r Gymdeithas Strôc wedi bod yn wych, a dylai’r safonau newydd ffurfioli rôl i ni wrth gefnogi goroeswyr strôc yn y dyfodol, oherwydd rydyn ni wedi bod yno ac yn gwybod y gallwn ni helpu.”

Ychwanegodd Katie Chapelle, Cyfarwyddwr Cyswllt y Gymdeithas Strôc yng Nghymru: “Roedd y digwyddiad Bywyd Ar ôl Strôc yn foment hollbwysig i oroeswyr strôc yng Nghymru, y bydd eu lleisiau’n cael eu clywed yn gliriach nag erioed o’r blaen drwy gyd-greu’r safonau newydd hyn.

“Rydym yn falch o fod yn gweithio mewn partneriaeth â GIG Cymru, Llywodraeth Cymru a’r gymuned strôc ehangach ar y datblygiad pwysig hwn, a fydd yn codi’r safon ar gyfer sut mae pobl yn cael eu cefnogi ar ôl strôc i’r lefel y dylai fod.” 

“Mae ymgysylltu’n weithredol â phobl sy’n byw eu bywydau ar ôl strôc yn hanfodol i’r gwaith hwn. Er mwyn galluogi hyn, rydym wrthi’n penodi cydweithwyr newydd i’r Gymdeithas Strôc a fydd yn cael sgyrsiau â phobl ar hyd a lled Cymru, er mwyn sicrhau bod y safonau’n adlewyrchu anghenion pawb sy’n ailadeiladu eu bywydau ar ôl strôc.”

Gwella gyda'n gilydd

Mae cyflwyno'r Safonau Cenedlaethol ar gyfer Bywyd ar ôl Strôc yn un elfen o'r gwelliannau sy'n cael eu gwneud yn unol â'r Datganiad Ansawdd ar gyfer Strôc, a gyhoeddwyd ym mis Chwefror.

Nod y datganiad ansawdd yw gwella canlyniadau ansawdd bywyd i bobl sydd mewn perygl o gael strôc, y rhai sydd wedi cael strôc, eu gofalwyr, eu teulu a'u hanwyliaid, a'r gweithlu strôc. Fe'i datblygwyd gydag unigolion sydd ag arbenigedd mewn strôc trwy brofiad bywyd.

Bydd gwelliannau cynaliadwy ar draws y llwybr strôc sy'n cyd-fynd â'r datganiad ansawdd yn atal cannoedd o strôcs, yn achub bywydau, ac yn rhoi'r cyfle gorau i oroeswyr strôc, eu teuluoedd, a'u hanwyliaid ailadeiladu eu bywydau ar ôl strôc.

Dywedodd Dr Anthony Gibson, Cyfarwyddwr Meddygol, Perfformiad a Gwella GIG Cymru: “Mae cyd-gynhyrchu safonau newydd Bywyd Ar ôl Strôc yn enghraifft berffaith o’r gwaith sydd ei angen i wella gofal a chymorth strôc, a sut mae angen i ni fynd ati i’w wneud.

“Roedd y profiadau a rannwyd yn ddewr gan oroeswyr strôc drwy gydol y digwyddiad yn amlwg, yn bwerus ac yn oleuedig, ac yn ailadrodd pwysigrwydd gwella’r gofal a’r Cymorth maen nhw’n eu derbyn, a’u cynnwys nhw wrth ddylunio a chyflawni’r gwelliannau hynny.

“Mae’r Datganiad Ansawdd ar gyfer Strôc yn nodi cefnogaeth barhaus ar ôl strôc fel maes ffocws allweddol i ni yn GIG Cymru. Roedd y digwyddiad yn gam cyntaf pwysig ymlaen, ond rhaid inni nawr achub ar y cyfle i adeiladu momentwm gyda'n gilydd a chyd-gynhyrchu safonau a fydd yn gwneud gwahaniaeth ystyrlon i brofiadau a chanlyniadau pobl yr effeithir arnynt gan strôc yn y dyfodol.”

Bydd y safonau Bywyd Ar ôl Strôc newydd a gyd-cynhyrchwyd yn cael eu cyhoeddi yn 2027. Os hoffech gyfrannu at eu datblygiad, anfonwch e-bost at NHSPI.StrokeAdmin@wales.nhs.uk.